Anh em cứ tưởng tượng thế này: một buổi trưa tháng 6, tôi mở cái áo giáp Dainese khách gửi tới tiệm ra khỏi túi nilon. Mùi xộc lên. Không phải mùi da. Là mùi chua, mùi ẩm mốc, cái…
Túi tróc màu ở góc, đáy và quai — nơi ma sát nhiều nhất — là ca phổ biến nhất khách mang đến. Phần lớn phục hồi được nếu nền da còn nguyên.
Anh em cứ tưởng tượng thế này: một buổi trưa tháng 6, tôi mở cái áo giáp Dainese khách gửi tới tiệm ra khỏi túi nilon. Mùi xộc lên. Không phải mùi da. Là mùi chua, mùi ẩm mốc, cái mùi mà anh em nào đi phượt về để áo trong cốp một tuần chắc thừa biết. Da vẫn còn đẹp, chỉ tội cái mùi ám vào lớp lót không tài nào rũ được.
Đó không phải chuyện hiếm. Mùa hè, giáp da moto là món đồ khổ nhất trong tủ của anh em.
Lý do anh em hay hiểu sai
Đa số nghĩ giáp bị thối là do da bẩn. Sai. Da không thối. Cái thối là mồ hôi, là vi khuẩn, là hơi ẩm mắc kẹt trong lớp lót và lớp mút giáp bên trong.
Anh em đi một chuyến, mồ hôi lưng, mồ hôi nách thấm hết vào lớp lót. Về nhà mệt, treo tạm vào góc, hoặc tệ hơn là nhét luôn vào cốp, vào tủ kín. Trời Hà Nội mùa hè hầm hập, độ ẩm cao. Thế là anh em vừa dựng cho vi khuẩn một cái lò ủ hoàn hảo: ẩm, ấm, tối, kín gió. Chúng ăn mồ hôi, sinh sôi, và thải ra cái mùi khai chua kia.
Còn lớp da bên ngoài thì gặp một vấn đề khác. Mồ hôi mặn, mưa axit, bụi đường bám lên bề mặt. Anh em không lau, để nắng gắt hong khô. Da mất nước, thớ da khô lại. Khô thì nứt, nứt thì gãy form, mà đã gãy form thì cái áo giáp mấy chục triệu trông như giẻ lau.
Nên nhớ: thối là chuyện của lớp lót. Nứt là chuyện của lớp da. Hai bệnh khác nhau, phải chữa khác nhau. Nhiều anh em cứ dồn hết công sức lau bóng lớp da bên ngoài mà quên béng cái ổ vi khuẩn nằm sâu bên trong.
Xử lý đúng phải làm từ trong ra ngoài
Tôi chia làm ba việc, làm đúng thứ tự.
Một: xử lý cái mùi và lớp lót. Đây là việc quan trọng nhất mà anh em hay bỏ quên. Sau mỗi chuyến đi, việc đầu tiên KHÔNG phải là cất, mà là hong. Lộn lớp lót ra nếu tháo được, treo ở chỗ thoáng gió, có quạt càng tốt. Mục tiêu là rút hết hơi ẩm ra trước khi vi khuẩn kịp làm việc. Ẩm là bạn của mùi thối. Cắt ẩm là cắt được 80% vấn đề.
Nếu áo đã bốc mùi rồi thì phải giặt phần lót. Nhiều dòng giáp giờ cho tháo lớp lót ra giặt riêng, anh em đọc kỹ hướng dẫn của Dainese hay Alpinestars, dòng nào tháo được thì tận dụng. Giặt tay nước mát, xà phòng dịu, vắt nhẹ, phơi chỗ mát chứ đừng quăng ra nắng gắt.
Hai: làm sạch lớp da ngoài. Đây là chỗ tôi thấy anh em sai nhiều nhất, và cũng là chỗ luật của tôi cứng nhất. Da giáp moto không phải da giày tây bóng loáng. Nó là da chịu lực, thường là da bò dày, xử lý riêng để chống mài mòn khi ngã. Anh em mà lấy khăn ướt sũng lau, hay tệ hơn là xịt mấy loại tẩy rửa gia dụng lên, là hỏng.
Cách đúng: khăn microfiber ẩm nhẹ, lau sạch bụi bẩn mồ hôi bám trên bề mặt trước. Rồi mới tới bước làm sạch chuyên dụng. Ở tiệm tôi dùng sữa làm sạch da của Saphir — loại này nó lấy đi bụi bẩn và mồ hôi mặn mà không rút kiệt dầu tự nhiên trong da. Đây là điểm mấu chốt: làm sạch mà giữ được dầu, chứ không phải chà cho bằng sạch rồi để da trơ khấc.
Ba: dưỡng ẩm, trả lại nước cho da. Sau khi sạch và khô hẳn, da đang khát. Anh em phải nạp ẩm lại cho nó. Tôi dùng lotion dưỡng da của Saphir, thoa một lớp mỏng, đều tay, để da tự ngấm rồi lau lại phần thừa. Da đủ ẩm thì thớ mềm, dẻo, ôm form, ngồi lên xe gập người thoải mái mà không sợ nứt. Mùa hè nắng nóng da mất nước nhanh, nên bước này với giáp moto còn quan trọng hơn cả giày.
Một lưu ý tôi phải nói thẳng: đừng tham đánh xi bóng lên giáp moto như đánh giày tây. Giáp cần dẻo và bám, không cần bóng lộn. Bóng quá đôi khi làm bề mặt trơn, mất đi cái chất raw đẹp của da giáp.
Chuyện cất giữ — chỗ giết áo giáp nhiều nhất
Tôi nói thật, phần lớn áo giáp hỏng không phải lúc đi, mà lúc cất. Ba cái sai kinh điển:
Một là nhét áo vào túi nilon kín. Nilon không thở, hơi ẩm mắc kẹt bên trong, mốc mọc trong vài ngày mùa nồm. Da cần thở. Cất thì dùng túi vải, hoặc treo hở.
Hai là treo bằng móc dây mảnh. Áo giáp nặng, móc mảnh làm gãy vai áo, lâu ngày hằn nếp gãy vĩnh viễn. Dùng móc gỗ bản to, đỡ được cả phần vai.
Ba là cất chỗ kín, thiếu gió. Tủ kín mùa nồm là địa ngục của đồ da. Nếu buộc phải cất tủ, ném vào đó vài gói hút ẩm, thỉnh thoảng mở tủ cho thở. Ở Hà Nội, tháng nồm mà lơ là một tuần là mốc trắng cả vai áo, tôi nhận không biết bao nhiêu ca kiểu này.
Chốt lại
Giáp da moto không thối vì anh em đi nhiều. Nó thối vì anh em cất nó lúc còn ướt mồ hôi, trong chỗ không cho nó thở. Cái áo bảo vệ mạng anh em trên đường, đổi lại nó chỉ xin một thứ: được khô ráo và thoáng khí sau mỗi chuyến.
Làm được ba việc — hong khô lớp lót, làm sạch giữ dầu, dưỡng lại độ ẩm — thì cái áo Dainese hay Alpinestars của anh em sống khỏe cả chục năm, mà không bốc cái mùi khiến vợ con phải nhăn mặt.
Còn nếu lỡ để nó thối, mốc, hay nứt tới mức tự xử không nổi, thì cứ mang qua Gazano. Cái áo tôi kể ở đầu bài, cứu được hết mùi, da trả về mềm mại như mới. Đồ da cứu được nhiều hơn anh em tưởng — miễn là đừng bỏ mặc nó quá lâu.
Vì sao giáp moto da bị thối dù da vẫn còn đẹp?
Da không thối. Cái thối là mồ hôi, vi khuẩn và hơi ẩm mắc kẹt trong lớp lót và lớp mút giáp bên trong. Cất áo lúc còn ẩm vào tủ kín hoặc cốp xe là dựng cho vi khuẩn một cái lò ủ hoàn hảo: ẩm, ấm, tối, kín gió.
Sau mỗi chuyến đi nên làm gì đầu tiên?
Hong, chứ không phải cất. Lộn lớp lót ra nếu tháo được, treo chỗ thoáng gió, có quạt càng tốt. Cắt ẩm là cắt được 80% vấn đề.
Làm sạch lớp da ngoài của giáp moto thế nào cho đúng?
Lau khăn microfiber ẩm nhẹ cho sạch bụi và mồ hôi, rồi mới tới bước làm sạch chuyên dụng — Gazano dùng sữa làm sạch da Saphir, lấy đi mồ hôi mặn mà không rút kiệt dầu tự nhiên. Sau khi khô hẳn thì dưỡng lại bằng lotion, thoa mỏng và đều tay.
Có nên đánh xi bóng lên giáp moto không?
Không. Giáp cần dẻo và bám, không cần bóng lộn. Bóng quá đôi khi làm bề mặt trơn và mất đi chất raw đẹp của da giáp.
Cất giáp moto thế nào cho đúng?
Đừng nhét túi nilon kín (không thở, mốc mọc trong vài ngày mùa nồm) — dùng túi vải hoặc treo hở. Dùng móc gỗ bản to đỡ được cả phần vai thay vì móc dây mảnh. Nếu cất tủ thì bỏ gói hút ẩm và thỉnh thoảng mở tủ cho thở.